|
Tivoli |
Tivoli (53000 mieszkańców) położone jest wzdłuż rzeki Aniene w pobliżu wielkiego Wodospadu na zachodnich zboczach Wzgórz Tyburtynskich (dość wysokie wzgórza na wschód od Rzymu). Od czasów starożytnych miasto ciągnęło korzyści zarówno ze swego położenia klimatycznego jak i geograficznego, ponieważ jego pozycja pozwalało kontrolować ruch miedzy Rzymem a osadami Abruzzow. Bogactwo wody było wykorzystywane przez wieki w budowie dużych kompleksów architektonicznych. Niezwykłymi przykładami takich budowli, począwszy od czasów rzymskich są Willa Adriana, renesansowa Willa d'Este i XVIII Willa Gregoriana, położona w pobliżu forum romanum, w starym łożysku rzeki. Miejski rozwój nieznacznie zmienił antyczne rzymskie budowle. Zmiany miały miejsce w średniowieczu, renesansie i osiemnastym wieku, - radykalne przekształcenia miały miejsce po drugiej wojnie światowej, z powodu ogromnych zniszczeń. Początek miasta sięga roku 1215 p.n.e. i wiąże się z założeniem łacińskiej osady Tibur. Na obszarze późniejszego akropolu. w roku 380 p.n.e. miasto włączone zostało w obszar oddziaływań Rzymu i połączone z nim droga Tiburtina. Najstarszymi strukturami budowlanymi - jeszcze widocznymi - są powstałe w IV w. przed naszą erą, mury obronne, wybudowane w stylu opus quadratum, które otaczały akropol i antyczną dzielnicę św. Pawła. W II wieku p.n.e. miasto było przedmiotem radykalnej zmiany urbanistycznej, która dotyczyła najważniejszych sektorów miejskich, były to wspaniałe budowle publiczne, jedna z nich było Tempio di Ercole Vincitore (sanktuarium herkulesa zwycięzcy), (obecnie w fazie prac wykopaliskowych i restauracyjnych), na którego ruinach w końcu XV w. został wzniesiony klasztor, a następnie w końcu XVII zastąpiony kompleksem fabryk papieru. W tym samym okresie powstał rynek (forum), na miejscu którego obecnie znajduje się plac przed katedrą. Zachowały się też Augusteum, Mensa Ponderaria i ślady bazyliki w stylu dzisiejszej katedry. Na akropolu zostały wzniesione najsłynniejsze świątynie Tivoli, na planie kwadratu (nazwana świątynią Sybilli) i na planie koła (świątynia Westalli), które w średniowieczu zastały zaadoptowane i zamienione na kościoły. Natomiast u podnóża Rocca Pia był usytuowany amfiteatr zwany amfiteatrem Blezjasza. Po upadku imperium na miejscu miasta rzymskiego wyrosła architektura średniowieczna z licznymi zmianami w urbanistyce miejskiej. Jedną z bardziej spektakularnych zmian jest katedra św. Lorenca na miejscu forum rzymskiego. Tivoli utrzymuje znaczną niezależność polityczną do późnego średniowiecza, do okresu w którym popadają w ruinę duże, podmiejskie wille rzymskie. Za sprawą Fryderyka Barbarossy miasto wraca do poprzednich okresów świetności; zostały wybudowane nowe mury obronne (1155), które ogrodziły powiększony obszar miejski, w zasięgu którego na przełomie XI i XII w. zostały wybudowane budynki mieszkalne - wieże (budynki na planie kwadratu dużej wysokości, które miały podwójną funkcje – mieszkalno-obronną), położone w punktach strategicznych miasta. Pozostały z nich interesujące przykłady; Vicolo dei Ferri, Via Postera, Via del Seminario i Via del Colle. W tym samym okresie były wybudowane: pałac dell' Arengo, wieża del Comunei kościół św. Michała, które okalały place Pallatina i delle Erbe, będące ośrodkami życia świeckiego i religijnego miasta, znajdując się w jego centrum. W późniejszym okresie Tivoli zostało podzielone na cztery dzielnice tj. Castrovtere, San Paolo, Santa Croce i Trevio. W 1461 został wybudowany zamek obronny Rocca Pia przez papieża Piusa II, wydarzenie to było przypieczętowaniem władzy papieskiej nad miastem. Zamek jest imponującą fortecą obronną usytuowaną na planie kwadratu o czterech okrągłych basztach narożnych. Willa d’Este, wspaniała willa zaprojektowana przez Pirro Ligorio zbudowana została, gdy w 1550 roku mianowano kardynała Hipolita d’Este gubernatorem. Później nastąpił niezwykły rozwój miasta. Zbudowano wiele cennych patrycjuszowskich pałaców (Palazzo Cenci-Alberici, Bellini, Pusterla, Palazzo Mancini, Pacifici na Via Maggiore, dzisiejsza via Domenico Giuliani). Pod koniec XVI wieku zbudowany został nowy Ratusz na części muru rzymskiego, łącząc ze sobą kilka średniowiecznych budowli (wieżę wartowniczą, która jest wciąż widoczna z lewej strony). Początkowo budynek używany był jako klasztor, a następnie został odrestaurowany w XIX wieku. W okresie baroku zbudowano Katedrę św. Wawrzyńca i kościół Gesu, dwa najbardziej symboliczne kościoły miasta. Pierwszy z nich zajmuje miejsce dawnej średniowiecznej budowli (pięknej romańskiej dzwonnicy, wciąż pozostającej jako przykład). Drugi z kościołów uległ zniszczeniu w wyniku bombardowania w maju 1944 roku. W 1826 roku katastrofalna powódź rzeki Aniele poważnie zniszczyła zabudowę Tivoli. W celu rozwiązania tego problemu konieczna była zmiana biegu rzeki. Wykopana dwa tunele pod Monte Catillus według projektu architekta Clemente Folchi. Wody rzeki ukierunkowane w tunelach tworzą Wielką Kaskadę, która spada ze 100 metrowej wysokości do Willi Gregoriana. W tym samym czasie odrestaurowano Piazza Rivarola i zbudowano Ponte Gregoriana, most, który nazwano imieniem papieża, który nakazał zmienić bieg rzeki. |
|
|
||
|
||
|
||
|
||
|
||
|